Op veel gezichten ligt een ernstige blik.
’s Ochtend krijgen ze les en na de middagmaaltijd gaan ze weer de straat op om te verkopen wat ze in het opvangcentrum hebben gemaakt. Zo overleven ze elke nieuwe dag.
We zullen de dagen erna vaker in het centrum zijn. Vera van der Poel en Tjeerd van Zanen om met de kinderen muziek te maken en Herman van Hoogdalem om zijn ervaringen met een collega‐schilder te delen. Zo kunnen we iets terug doen.

We ontmoeten Ferestha. Ze is eigenares van een fitnesscentrum voor vrouwen. Ferestha was 14 toen ze trouwde: "Gelukkig heb ik een aardige man. Ik mocht mijn school afmaken en studeren. Mijn man was leraar. Hij heeft zijn baan opgezegd en zorgt nu voor de kinderen. Daarom kan ik nu iets doen voor mijn zusters, de Afghaanse vrouwen: ze moeten niet de hele dag thuiszitten in hun kleine huizen, daar worden ze depressief van. Hier kunnen ze zichzelf zijn, jong en oud". Er ligt een muur om de sportschool, bij de poort staan twee gewapende mannen.

Tekening: Herman van Hoogdalem

Ik heb heerlijk gegeten op de grond in de nette kamer met de twee oudste zonen; moeder, oma en de andere 4 kinderen in het kamertje ernaast. Vader Nasrullah was in zijn oude Mercedes vertrokken naar een afspraak. Na het eten ga ik naar beneden. Het trapportaal stinkt naar urine en in de betonnen trap zitten grote gaten. Onze chauffeur staat buiten op me te wachten. “This is where the rich people live,” zegt hij vol ontzag.
(tekst en foto: Dirk Buwalda)

We zoeken naar verhalen over de liefde. In een poolcentrum ontmoeten we biljartende jongens. Ze gedragen zich cool met hun leren jacks en gebreide mutsen. Ze vertellen over studie, hobby’s, mode: “Op feestjes draag ik het liefst een mooi pak maar op het platteland kleed ik me traditioneel omdat ik me daar goed bij voel”. En over uitgaan: Ik weet dat jongeren in het westen drinken, maar door alcohol word je een ander mens. Je gaat vechten en doet domme dingen. Daarom drink ik niet.” Er zijn geen meisjes aan het poolen. “Die voelen zich hier niet op hun gemak,” zeggen de jongens. In Afghanistan blijven meisjes thuis, ze kijken televisie of bezoeken familie, veilig onder de hoede van hun ouders. Verder is er niet veel te doen voor meisjes.
Op het platteland weet een jongen die een geborduurd zakdoekje vindt hoe laat het is. Een meisje is verliefd op hem. Daar moet hij het voorlopig mee doen. Contact zoeken valt meteen op en is riskant. Hij kan zich de woede van haar familie op de hals halen. Misschien wil de familie haar wel aan een andere man uithuwelijken.
In de stad is het gemakkelijker. De jongen en het meisje zien elkaar na schooltijd of op de campus van de universiteit. Ze schuiven elkaar briefjes toe, sms’en en spreken af in een park. Maar het meisje mag nooit te lang wegblijven, anders wordt haar familie ongerust.
Elkaars hand vasthouden kan door de beugel, maar een kus in het openbaar is niet toegestaan. De islamitische wetten zijn streng, tradities heilig. Toch gebeurt het wel, op geheime plekjes, bijvoorbeeld achter de bomen in een park. Eén van de jongens erkent dat hij verliefd is: “Ik houd haar hand vast, maar kussen of strelen is niet goed. We zeggen lieve woordjes tegen elkaar, maar seks? Niet in Afghanistan. Dat willen meisjes ook niet.” De jongens rond de biljarttafel zijn eensgezind: “Het is mooi als je je emoties kunt beheersen.”

Laat Afghanistan weer lachen, maak de kinderen blij. Even de oorlog en armoede vergeten. Dat wil het MMCC, een minicircus voor kinderen. Na schooltijd leren jongens en meisjes er jongleren, acrobatiek en andere vaardigheden. Met hun circus trekken ze door het land. De filosofie is eenvoudig: als kinderen lachen zijn ouders blij, en blije mensen geven hoop. Maar de kinderen van het circus doen méér: tijdens de voorstelling leren ze ouders en kinderen dat het goed is om naar school te gaan, dat hygiëne belangrijk is, dat ze bij het spelen moeten uitkijke voor landmijnen.
Kinderen leren kinderen. Het is een ideaal van oprichter David Mason, geboren uit Deens‐Iraanse ouders. Hij is trots op de kinderen en vertelt over Gullab. De jongen leefde van de straat, er was niemand die voor hem zorgde, hij voelde zich waardeloos.

In de Nederlandse kranten zien we vooral militairen, taliban en onrust in Uruzgan. Maar er zijn ook gebieden waar het wél veilig is, waar mensen aan een nieuwe toekomst bouwen. Zoals in Baghlan, aan de andere kant van de Salang‐pas, weg van de chaos van Kabul.
Daar maken we kennis met Nikaj van Wees en zijn Afghaanse collega Dr. Waseh. Ze nemen ons mee naar Khoja Alwan, een ommuurde nederzetting in een uitgestrekte vallei. De bewoners behoren tot de miljoenen Afghaanse vluchtelingen die de afgelopen jaren terugkeerden uit Pakistan.